Εργαστήριο Κυτταρικής και Μοριακής Νευροβιολογίας

Το εργαστήριο δημιουργήθηκε το 1993 (με την συμπαράσταση του Καθηγητή Κώστα Στεφανή) στα πλαίσια του Προγράμματος BIOMED I της Ε.Ε. και σε συνεργασία με την καθ. Αντωνία Βερναδάκη – με τη μεταφορά κυτταρικών σειρών και τεχνογνωσίας από το Εργαστήριο Νευροβιολογίας του Πανεπιστήμιου του Κολοράντο (Dept. οf Psychiatry and Pharmacology).
Μετά την αρχική εγκατάσταση σε προσωρινό χώρο, το εργαστήριο στεγάστηκε οριστικά, το τέλος του 1997, στο σύγχρονο κτίριο του ΕΠΙΨΥ (Παπάγος) και, ύστερα από την πρόωρη απώλεια της Α. Βερναδάκη (1998) έλαβε το όνομά της.

Υπεύθυνη:  Δρ. Καζάζογλου Θεοδοσία,  Βιολόγος,  Α΄ Ψυχιατρική  Κλινική  Παν/μιου Αθηνών

Ερευνητικοί στόχοι

* Ο ρόλος των γλοιακών κυττάρων στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του νευρικού συστήματος κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης, της γήρανσης και του εκφυλισμού του
Διερεύνηση αλληλοεπίδρασης νευρονο-γλοιακών κυττάρων στα προαναφερόμενα στάδια
*   Ο ρόλος των γλοιακών κυττάρων στην αλληλοεπίδραση του νευρικού και του ανοσοποιητικού συστήματος
*   Μελέτη της γονιαδικής έκφρασης νεαρών και ηλικιωμένων γλοιακών κυττάρων
Ανίχνευση αλλαγών σε επίπεδο DNA / RNA, καθώς επίσης και παθολογικών αλλοιώσεων
*   Απομόνωση παραγόντων από καλλιέργειες γλοιακών κυττάρων
*   Ενδοκυτταρικός εντοπισμός και έκφραση των υποδοχέων γλυκοκορτικοειδών σε γλοιακά κύτταρα

Συστήματα μοντέλα  - Κυτταρικές σειρές

- πρώιμες και ώψιμες ανακαλλιέργειες γλοιακών κυττάρων από εγκέφαλο μυός  διαφορετικών ηλικιών (από νεογέννητο και ηλικιωμένο μυ) :
   ΜΑCH – Mouse Aged Cerebral Hemispheres
   NBCC – Newborn mouse Cerebral Cortex.
-  γλοιακά κύτταρα της   σειράς C-6 από αρουραίο
-  Neuroblastoma Cells
Οι φαινότυποι των καλλιεργειών αυτών έχουν χαρακτηριστεί βιοχημικά και ανοσοϊστοχημικά.

Μεθοδολογία

Ενζυμικοί προσδιορισμοί των πρωτεϊνών δεκτών των ατσροκυττάρων / Ανοσοϊστοχημικός προσδιορισμός / Ηλεκτροφορητική ανάλυση SDS-page / Western Blot / ELISA

Αποτελέσματα

- η παρουσία των αυξητικών παραγόντων (NGF, b-FGF) στο καλλιεργητικό υλικό αυξάνει την ενεργότητα της GS στα MACH και στα C-6 κύτταρα, με εξαίρεση τον EGF, ο οποίος μειώνει δραστικά την ενεργότητα της GS στα γλοιακά κύτταρα C-6.
- Αντίθετα, η παρουσία των κυτοκινών μειώνει σημαντικά την ενεργότητα της GS στις ώψιμες ανακαλλιέργειες των γλοιακών κυττάρων C-6, ενώ αντίθετα στα MACH αστροκύτταρα, μόνο ο TNF-a έχει παρόμοια επίδραση.
- Η επίδραση των αυξητικών παραγόντων και των κυτοκινών στην ενεργότητα της GS μας οδηγεί στην υπόθεση ότι τα μόρια αυτά τα οποία υπάρχουν επίσης ενδογενώς στα γλοιακά κύτταρα, ενδέχεται να παίζουν κάποιο ρόλο στην διατήρηση της κυτταρικής ομοιόστασης.
-  Η καλλιέργεια γλοιακών κυττάρων (MACH) παρουσία διεγερτικών αμινοξέων (GLU, AMPA, NMDA, Καϊνικό οξύ)  προκαλεί αύξηση της ενεργότητας της GS. 
- Η  αύξηση αυτή πιθανόν αντιπροσωπεύει μια εντατικοποιημένη διαφοροποίηση των ανώριμων αστροκυττάρων.
-  Ευρέθη επίσης ότι οι κυτταρικές αυτές σειρές (C-6 κλώνος 2Β και MACH) εκφράζουν τον υποδοχέα των γλυκοκορτικοειδών.
-  Σε ώψιμες ανακαλλιέργειες της κυτταρικής σειράς C-6 κλώνος 2Β, παρατηρήθηκε ότι ο υποδοχέας είναι σχεδόν αποκλειστικά παρών στο κυτταρόπλασμα και ειδικότερα συγκεντρωμένος στην περιοχή γύρω από τον πυρήνα.
Επομένως οι κυτταρικές αυτές σειρές προσφέρονται ως σημαντικά πειραματικά μοντέλα για τη μελέτη της επίδρασης των γλυκοκορτικοειδών και του ρόλου του υποδοχέα των γλυκοκορτικοειδών σε περιπτώσεις γήρανσης ή εκφύλησης του εγκεφάλου.

Συμπεράσματα και αναμενόμενα ωφέλη

-  Από το σύνολο των μέχρι τώρα ερευνητικών αποτελεσμάτων,   προκύπτει ότι τα ώριμα γλοιακά κύτταρα (ΜΑCH) διατηρούν στοιχεία της πλαστικότητάς τους κατά την γήρανση
-   Η κατανόηση των κυτταρικών και βιοχημικών μηχανισμών που εμπλέκονται στη γήρανση του ΚΝΣ δύναται να οδηγήσει σε κλινικές εφαρμογές για την πρόληψη των εκπτωτικών διεργασιών καθώς και σε θεραπευτικές βελτιώσεις με φαρμακευτική αγωγή

Ενδεικτικές Δημοσιεύσεις

Fleischer-Lambropoulos E, Kazazoglou T, Geladopoulos T, Kentroti S,   Stefanis C, Vernadakis A.:   Stimulation of glutamine synthetase activity by excitatory amino acids in astrocyte cultures derived from aged mouse cerebral hemispheres may be associated with non-N-methyl-D-aspartate receptor activation.  Int J Dev Neurosci. 1996 Jul; 14(4): 523-30
Kazazoglou T, Fleischer-Lambropoulos E, Geladopoulos T, Kentroti S,  Stefanis C, Vernadakis A.:  Differential responsiveness of late passage C-6 glial cells and advanced passages of astrocytes derived from aged mouse cerebral hemispheres to cytocines and growth factors: glutamine synthetase activity.   Neurochem Res. 1996 May; 21(5): 609-14).

Moutsatsou P, Kazazoglou T, Fleischer-Lambropoulos H, Psarra AM, Tsiapara A, Sekeris CE, Stefanis C, Vernadakis A. † :  Expression of the glucocorticoid receptor  in early and late passage C-6 glioma cells and in normal astrocytes derived from aged mouse cerebral hemispheres. Int J Dev Neurosci. 2000 Apr-Jun;18(2-3): 329-35

Vernadakis A. † and Fleischer-Lambropoulos, H.: Cell culture as a model to study cell-cell interactions during development aging and neurodegenerative diseases.  Int. J. Devl. Neuroscience 18 (2000), 139-143.





Σωρανού του Εφεσίου 2, Αθήνα 11527 Ταχ. Δ/νση: Τ.Θ. 66517, 156 01 Παπάγου Τηλέφωνα: 210-6170803-5 (Γραμματεία) e-mail: secretar@epipsi.gr